Anlamsız Bir Kaos (Öykü)
Her zaman karmaşa olur. İnsanın düzen takıntısı
çoğu zaman büyük bir hüsranla sonuçlanır. Karmaşa, kimilerine göre içinde bir
düzen barındırır. Gece yalnız yatağınızda uyurken, ya da kalabalık bir caddede
tedirgin adımlarla ilerlerken özdeş kaygılar yaşarsınız. Yalnızlık, umut,
tedirginlik ve daha pek çok hissiyatı birbirini takip eden anlarda yaşar
durursunuz. Bu uyumsuzluk herkesin yaşamının tamamını oluşturmasına rağmen
çoğunlukla bunun farkına varılmaz. Şu meşhur düzen takıntısı insan zihnine öyle
bir işlemiştir ki insanı, flaş patlamasıyla parlayıp fotoğrafa yansıyan bir toz
parçasını enerji topu ya da cin olarak nitelendirmeye ve bu saçmalıkları en
abuk sabuk inançlarına fiziksel bir kanıt olarak sunmaya kadar götürebilir.
******
******
Günlerden pazartesiydi. Kendimi bir an için
kalabalık bir caddeye ışınlanmış gibi hissettim. Aslında ışınlanma değildi bu
elbette; öncesi vardı pek tabii fakat çok önemi yok. Bahariye’nin dik yokuşu
küçük yaşımdan beri sırtıma sülük gibi yapışan ciğer sorunlarımı tekrar aklıma
getiriyordu. Biraz önümde bir çift birbirine sarılmış yol ortasında duruyordu.
Hemen ileride bir kestaneci boş bakışlarla bağırıyor, belki de elindeki
kestaneleri tüketip soğuk kış günü evine daha erken gitmenin hayalini kuruyordu.
İyi giyimli ve ona göre çok daha dertsiz, tasasız görünen insanları tiksintiyle
süzüyordu. Mutlu insanlar, yürürken birbirine sarılan çiftler, telefonla
konuşurken kahkahalar atan insanlar… Öyle ya, hepimiz kendimizden daha
fazlasına sahip olan insanlara öykünmeyle karışık bir tiksintiyle bakarız. Her
ne halta yarayacaksa, çoğunlukla o kişilerin sahip oldukları zenginlik ya da
meziyetleri hak etmediklerini düşünerek kendimizi yüceltmeye çalışırız. “Ah
ulan şu araba bende olacaktı, şu kadın benim olacaktı…” deriz hep. Bir başkası
da bizim elimizdekilere bakarak bir “ah” çeker ve bu aptal döngü böyle sürüp
gider.
Moda’ya doğru ilerliyordum. Gri ve soğuk bir hava
vardı. Kimilerine göre berbat olan bu hava bana huzur veriyordu. Nedenini tam
olarak açıklayamam. Ama işin içine aydınlık girdiğinde durağanlık kayboluyor,
nesnelerin gündüz görünüşleri ile gece görünüşleri arasında büyük farklılıklar
oluyor, gündüz kaosu, karanlık ise dinginliği getiriyor; gündüz yıkım için
gerekli enerjiyi verirken, karanlık yaratıcılığı getiriyor. Tüm nesneler ve
insanlar gibi ben de farklılaşıyorum karanlıkta. Düşünemediklerim, düşünmek
istemediklerim, yapamadıklarım açığa çıkıp benliğimi ele geçiriyor.
Hemen ileriden, kalabalığın arasından 15-16
yaşlarında bir çocuk bana doğru yaklaştı. “Abi bir lira verebilir misin?” diye
sordu. Ben de verdim. “Sağol abi…” gibilerinden birkaç iyi dilekte bulundu
fakat ben bir el hareketiyle çocuğu geçiştirerek yoluma devam ettim. Geçen gece
yağan yağmurla ıslanan taşlar iyice kayganlaşmıştı. Bez ayakkabılarımın
tabanları yürümeyi daha da zorlaştırıyordu ve arada bir tökezliyordum. Tüm
bunlar yetmezmiş gibi bir de kalabalık adeta üzerime hücum ediyordu. Opera
binasının yakınlarına geldiğime neredeyse düze çıkmıştım. Ben de, ciğerlerim de,
ayaklarım da bu durumdan gayet mutluyduk. Opera binasının hemen yanında çalan
sokak müzisyenleri bir an dikkatimi çekti ve biraz da soluklanmayı bahane
ederek çocukları izlemeye koyuldum. Yaptıkları gypsy müziğini severim ama pek
bir halt anladığımı söyleyemem. Bana nota kalabalığı gibi gelmesi anlamamamın
en önemli sebebidir. Çalgıcıların hepsi iyi çocuklara benziyordu. En azından
işlerini gayet iyi yapıyorlardı. Hepsinin yüzünde sahte mi, gerçek mi olduğunu
pek ayırt edemediğim bir gülümseme vardı. Kalabalık ve karmaşık bu şehirde üç
beş kuruşun derdine düşen binlerce insandan sadece birkaçıydı bu müzisyenler.
Ben de bunları düşünerek hemen önümde duran keman kutusunun içine birkaç
bozukluk atıp müzisyen gençlere selam verdim ve yoluma devam ettim.
Yürümeye devam ederken biraz ileride sinemanın
bulunduğu sokaktan koşan bir genç gördüm. Zayıf, üstü başı yırtık, gözleri kan
çanağı bir genç… Muhtemelen tinerciydi. Bu civarlarda görmeye alıştığım bir
manzaraydı bu. Genelde gece çöktüğünde Bahariye’den Rıhtım’a pek çok sokakta
rastlanabilecek bir manzara. Bu karmaşık, anlamsız ve yorucu şehrin “öteki”leri
onlar. Yalnız onlar da değil. Şanslı doğduysanız genelde nesnesi sizin
olduğunuz bir hadise başınıza gelmeden onların farkına varmazsınız. En büyük
derdi tatilde nereye gideceğine karar verememek olan binlerce insandan
biriyseniz, sıcak yuvalarınızda yaşarken, arka sokaklarda rastlayınca
ürktüğünüz tinerciyi, altına işemiş şarapçı teyzeleri, görünce korkuyla karışık
dalga geçip güldüğünüz, hatta laf atıp kaçtığınız travestileri, hemen ileride
şef garsondan fırça yiyen kominin korkusunu anlayamazsınız. Siz bu şehrin neyle
ayakta durduğunu bilmezsiniz de, bu farklı, muhtaç ve belki de mecbur insanları
gördüğünüzde bunu plastik entelliğinizle ve yapay bir sahiplenmeyle “Ah efenim
ne kadar kozmopolit ne kadar elit ne kadar mozik bir şehir şu İstanbul yahu…”
gibi boktan ifadelerle değerlendirir, burbon kadehinizi yuvarlar,
röbdeşambırınızın iplerini sıkar ve Boğaz’a bakıp iç geçirirsiniz. Sonra biri
bunları yüzünüze çarptığında da “Doğanın kanunu bu kuzum, güçlü zayıfı
bastırır, n’aparsın…” diyerek sorumluluklarınızı boşaltarak, yaşadığınız
vicdani orgazmla kendinizi insan zannedersiniz.
******
******
Biraz ötede, bir banka oturup soluklanma ihtiyacı
hissettim. Ciğerlerimin düzeldiğini düşünüp bir sigara yaktıktan sonra etrafı
izlemeye başladım. Arada üşüme geliyordu ama dert etmiyordum. Bu soğuk günde
sokakları dolduran kalabalığa hayret dolu bakışlarla bakarken yan bankta oturan
iki amcanın sohbetine bir anda dikkatim toplandı. Biri:
“Şu bulutlara bakın üstadım, haberlerde
işitmiştim, deprem işareti bunlar deprem…” dedi. Diğer amca da karşı çıkar gibi
yanıtladı:
“Yahu efendi, bulutlarla deprem tahmini mi
olurmuş, senin gibi gün görmüş okumuş adama böyle safsatalara inanmak yakışır
mı…”
Lafı ortaya atan amca bir baş hareketiyle “Sen ne
anlarsın…” gibilerinden bir hareketle etrafına bakınmaya koyuldu. Şu bulutlar
benim de ilgimi çekmişti. Akla mantığa sığan hiçbir yanı yoktu. Fakat bu sanal
alemin boşluğunu doldurmak için uydurulan safsatalara hiç umulmadık insanlar
bile inanabiliyordu. Sulu bir soytarı çok değerli bir eşyanızı almış da sizi
oynatıyormuş gibi, bu sanallık her yerde insan düşüncesini oynatıyor ve
oyalıyordu.
Bunları düşünürken sigaram bitmişti. Kalkıp
yoluma devam etmeye karar verdim. Bu sırada insanların yüzlerine bakıyordum.
İstanbul’un kendisi gibi içinde yaşayan yüzler de “çok çeşitliydi”. Mutlu,
bezgin, kaygılı, ağlamaklı, kızgın, umursamaz… Ama bu yüzlerin hepsinde ortak
iki şeyi görmek çok da zor değildi: Korku ve telaş.
Yaşamanın ve ondan da önemlisi insan olmanın
değerini yitirdiği bir zamanda, insanların yüzünde korku ve telaşı görmek çok
da şaşırtıcı bir şey değildi haliyle. Mutlu bir yüzde bile bu iki his, güzel ve
pürüzsüz bir ciltteki iki koca irinli sivilce gibi göze batıyordu. Gelecek
korkusu, dersten kalma korkusu, işten atılma korkusu, sevgiliyi kaybetme
korkusu ve tüm bunları önleyebilmek adına insanı zorlayan bir telaş.
Teknolojinin küçülttüğü ve yaşanılabilir kılacağına, sanal ve mahşeri bir yer
hale getirdiği bir dünyada insanların yüzünde gördüğüm bu iki his boş yere o
yüzlerde yer etmiyordu elbette.
******
******
Kilisenin yanına gelmiştim. Sağda kalan sokaktan
devam edip Barlar Sokağı’nda ya da Moda tarafında sakin bir yer bulup sıcak bir
şeyler içmeyi kafama koymuştum. Moda’ya doğru bir kafeye girdim. İçeride birkaç
masa doluydu. Girerken baş ucuyla bir selam verdim. Selamı alan biri olmadı.
İçeri giren kişiyi fark etme suskunluğu yalnızca bir an sürdü. Köşede ufak bir
masa seçip oturdum. Sonra garson kız geldi ve zoraki bir gülümsemeyle “Ne arzu
ederdiniz?” diye sordu. Çay istediğimi söyledim. Zoraki gülümsemesini (İşi için
kaygılandığından olsa gerek), başıyla siparişi onayladıktan sonra arkasını
dönene kadar devam ettirdi. Sonra çayı getirmeye gitti. Birkaç dakika
bekledikten sonra çay geldi. Teşekkür ettim ve çayımı yudumlarken etrafa
bakınmaya başladım.
Herkes gibi yalnızdım, kaygılıydım ve
korkuyordum. Pek çok insan bunun farkında değildi belki. Ben de herkes gibi
kaygılanarak, yalnızlığımı farklı uğraşlarla oyalamaya çalışarak, korkumu
bastırmaya çalışarak insanlık oyunu oynuyordum. Geçmişim sabit, yaşadığım an
dinamik, geleceğim belirsizdi. Canım sıkılıyordu. En son içim heyecan dolu bir
şekilde dünyanın ne kadar mükemmel bir yer olduğunu düşündüğüm zamanı, ya da
evvelinde böyle düşündüğüm bir zamanın olup olmadığını hatırlamakta güçlük
çekiyordum.
Çayımı yudumlarken sessizliğin sinüs eğrisi gibi
periyodik olarak artıp azaldığını fark ettim. Hemen çaprazımdaki masada iki kız,
iki erkek oturup gürültülü bir şekilde konuşuyorlardı. Konuşmalar arada
kesiliyor, bazen kısa bir süre sessizlik oluyor, bazen de kahkahalar etrafı
kaplıyordu. Bu sohbete kulak misafiri olmamak elde değildi. Kafenin içinde ses,
bir enerji olduğunu kanıtlarcasına ilgimi o yöne doğru çekiyordu. Kızlardan
biri diğerine hararetli hararetli bir şeyler anlatıyor, arada da çocuklara
bakıyordu. Çocukların canı fazlasıyla sıkılmış gibiydi fakat kızların
güzelliğinden olsa gerek, onların söylediği en aptalca şeyleri bile pür dikkat
dinliyor, arada aptalca yorumlarla, yapma tebessümlerle ya da abartılı
kahkahalarla bu saçmalıklara karşılık verme gereği duyuyorlardı. Derken
kızlardan biri şöyle bir şey söyledi:
“Üniversiteyi kazandığım için babamın hediye
ettiği arabayı hiç beğenmedim. Ben cam tavanlı olsun istemiştim ama bunda
küçücük bir sunroof var sadece. Satıp yenisini alacağım.”
Erkeklerden bir cevapladı:
“Aa İpekçiğim, istersen benim spor Bmw’yi sana
vereyim ha ne dersin… Hahahaha…”
Gülüşmeler devam etti. O anda garson kızla göz
göze geldik. Sıkıntılı ve şaşkın halimden anlamış olacak ki “N’apalım bunlar da
böyle…” der gibi bir hareket yaptı. Ben de tebessümle karşılık verdim. Her
zaman sahip olduğundan daha fazlasını isteyen insan, homo cinsinin diğer türleriyle
ortak olarak bu iştahı paylaşıyordu yine.
Garson kız yanıma gelip herhangi bir isteğim olup
olmadığını sordu. “Gazete ya da dergi varsa çok sevinirim.” dedim. Kız hemen
gidip bir gazete bir de dergi getirdi. Önce dergiye göz atmaya başladım.
Sıradan bir kültür-sanat dergisiydi. Boş gözlerle, alelade çevirdiğim sayfalara
göz attım. Birkaç yazı ve haber okuduktan sonra sıkılıp dergiyi masaya
bıraktım. Ardından günlük gazeteyi okumaya başladım. İkinci sayfadaki magazin
haberlerine baktıktan sonra “üçüncü sayfa haberlerini” okumaya başladım. Şöyle
bir başlık gözüme çarptı: “İki günde dört kişiyi öldüren seri katil
yakalandı.”. İki günde dört kadına önce tecavüz edip sonra da öldüren adamı
konu alan bir haberdi bu. Sorgusunda tüm bunları neden yaptığını bilmediğini,
özel bir amacı olmadığını söylemiş. Ne gibi bir amacı olabilirdi ki zaten? Bir
insanın hayatına son vermek için insanın nasıl bir geçerli sebebi olabilir? Bu
haber 60’larda üniversite binalarından birinin çatısından on üç kişiyi öldüren,
evinde de karısını ve annesini öldüren, onlarca kişiyi yaralayan Texas kasabı
Charles Whitmann’ı aklıma getirdi. Günlüklerinde karısını ve annesini bu
dünyadan kurtarmak için öldürdüğünü, ona ve ailesine kötü davranan babasının
tüm bu olayların asıl sorumlusu olduğunu yazmıştı. Hep öyleydi zaten. Tüm
suçlular talihin berbat bir oyunu sonucunda suç işlemiştir(!). Çoğu zaman suçlu
yazgıdır, bazen de Whitmann vakasındaki gibi sorunlu bir ebeveyn… Fakat kişi,
yaptığı olumsuz eylemlerin sorumlusu olduğunu kabul etme eğiliminde olmaz.
Başarı hiçbir zaman öksüz kalmaz, hata ise buna mahkûmdur.
Tüm bunlar aklımı kurcalarken bir anda dünyaya
geri döndüm. Ben, oturduğum kafe, etrafımdaki üç beş zengin çocuğu… Gazeteyi
katlayıp masayı bıraktım ve hesabı istedim. Hesabı ödedikten sonra dışarı
çıkmaya ve bu sıkıcı minik kozmostan sıyrılmaya karar verdim.
*******
*******
İçeride geçirdiğim kısa sürenin ardından sokağa
çıktım. İstanbul sokaklarında ve dünyada değişen pek bir şey yoktu. Hava hala
kapalıydı, sadece soğuk biraz daha sertleşmişti. Onun dışında, sokakta dalaşan
birkaç köpek, kim olduklarını ve nereye gittiklerini bilmediğim birkaç insan
geçmişten farklı görünen şeylerdi.
Yürüyerek tekrar daha evvel defalarca geçtiğim
sokakları geçtim. Yıllar içinde sokakların yapıları değişmiş, bazılarının adı
değişmişti. Bazı binalar yenilenmiş, bazıları hiç değişmemişti. Yıllar içinde
her şey eskiyordu, benim fark etmediğim başka milyonlarca şey değişiyordu.
Günün modası değişiyordu en basitinden. Giysiler değişiyordu, ama insanlar aynıydı.
Yüzler farklılaşıyordu ama benim için hepsi birdi. Her bir insanda bütün
insanlık görülebilirdi. Bütün hisler bu yüzlerin her birinde belirgindi. En
sofu yüzde alaycı ve ate bir sırıtış, en inançsız bakışta bile, kabulleniş ve
yakarış seçilebiliyordu. Öyle ya, “Tanrı öldü” diyen filozof aslında kendi
yarattığı tanrıyı “Yaşasın yeni tanrım!” diye selamlıyordu.
Her şey insanın kendi zihnine anlamlandırdığı,
anlamsız, lifleri dolaşmış yumak gibi bir kaosun parçasıydı: Kestaneci,
müzisyen, tinerci, yaşlı amcalar, cam tavanı olmayan araba, seri katil ve tüm
bunları düşünen kişinin kendisi… Birbirini tamamlayan, anlamlandıran ve
anlamsız kılan.
Yorumlar
Yorum Gönder