Diriliş-Tolstoy (İnceleme)
Diriliş Lev Tolstoy’un 1899 yılında yazdığı ve ölmeden önce
yayımlanan son romanıdır. Kitapta bir kadının ve onu koşulsuz seven bir adamın
adalet arayışı konu alınmaktadır.
DİKKAT! BU BÖLÜM KİTAP HAKKINDA DETAYLI BİLGİ İÇERMEKTEDİR.
Yekaterina Maslova, hayatı zorluklarla dolu bir fahişedir.
Nehlüdov ise zamanında Maslova’yı iğfal etmiş soylu ve zengin bir adamdır.
Nehlüdov, Maslovanın bir adamı öldürüp parasını çalmak suçuyla yargılandığı
davada jüri üyesidir. Dava görülmeye başlar, bu sırada Nehlüdov Maslova ile
olan ilişkilerinin ortaya çıkmasından korkmaktadır. Savcının iddiaları ve
sanıkların savunması dinlendikten sonra jüri toplanır ve Maslova’nın suçlu
olduğu kararını verir. Maslova dört yıl kürek cezasına mahkûm edilir. Davanın
ardından evine dönen Nehlüdov, Maslova’nın başına gelenlerden kendini sorumlu
tutmaktadır. Davayı temyize götürmeyi istemektedir. Bu sırada Maslova çıkan
karardan dolayı şaşkındır. Suçlu olmadığına inanmaktadır. Hapishaneye döner ve
koğuştaki kadınların alaylı sözlerine maruz kalır.
Nehlüdov kararını vermiştir. Ne olursa olsun Maslova’nın
arkasından gidecek ve onunla evlenecektir. Maslova ile görüşmek isteyen
Nehlüdov savcıya gider ve ona bu konuyu açar. Savcıdan izin belgesi alan
Nehlüdov, Maslova ile görüşmeyi başarır fakat pek iyi karşılanmaz. Genç
kadından af diler fakat Maslova ona affedilecek bir şey yapmadığını, boşuna
özür dilememesini söyler. Bu ziyaretin ardından Nehlüdov tanınmış bir avukata
gider. Avukattan temyiz dilekçesini alır ve dilekçeyi Maslova’ya imzalatır.
Ziyareti sırasında Nehlüdov evlenme fikrini genç kadına açar fakat Maslova bu
teklife çok sinirlenerek Nehlüdov’u oradan kovar.
Maslova ve kendisine yazan Vera adlı bir mahkûmla görüşme
amacıyla genel izin belgesi almak için vali yardımcısının yanına giden Nehlüdov
izin belgesini alır. Nehlüdov bu arada kendini en kötü senaryoya
hazırlamaktadır. Bunun için sahip olduğu köylere gider ve topraklarını
köylülere kiraya verir. Ayrıca köylere gitmişken Maslova’nın teyzesini de
ziyaret eder. Maslova’nın Nehlüdov’dan olma çocuğu teyzesinin evinde doğmuştur.
Çocuğun akıbeti hakkında bilgi almak isteyen Nehlüdov, yaşlı kadından,
Maslova’dan duyduğu gibi çocuğun kısa bir süre sonra öldüğünü duyar.
Maslova’nın davasının senatoda görüşülmesi amacıyla
Petersburg’a giden Nehlüdov gerekli evrakları ilgili makamlara verir ve
beklemeye başlar. Bir süre sonra talebi senato tarafından reddedilir. Nehlüdov
Moskova’ya geri döner ve davanın görüşülme talebinin reddedildiğini Maslova’ya
söyler. Maslova bu duruma çok üzülür. Sonunda beklenen olur, Maslova’nın da
dahil olduğu mahkum grubu Sibirya’ya gönderilir. Nehlüdov da Maslova’nın
peşinden gelmektedir. Yolda pek çok mahkûmla tanışma fırsatı yakalar ve onların
öykülerini dinler. Tanıştığı Simonson adındaki bir mahkûm, Maslova ile evlenme
kararı aldıklarını Nehlüdov’a söyler. Başlangıçta gönüllü olmayan Maslova da bu
karara uyacağını, artık peşini bırakmasını Nehlüdov’a söyler. Bu sırada
Nehlüdov’a bir mektup gelir. Mektupta kürek cezası kararının bozulduğu ve
Maslova’nın cezasının sürgüne çevrildiği yazmaktadır.
DİKKAT! BU BÖLÜM KİTAP HAKKINDA DETAYLI BİLGİ İÇERMEKTEDİR.
Tolstoy Diriliş’i yazarken ustaca kurgulanmış bir yapının
altına sağlam bir eleştiri de yerleştirmeyi başarmıştır. Kitabın yazıldığı
dönemde kilise tarafından yasaklılar listesine alınmasına şaşırmamak gerek.
Kitapta yalnızca din konusunda değil, suç-ceza gibi toplumsal meselelerle
ilgili de eleştiriler bulunuyor. Bazen Nehlüdov karakterinin ağzından bazen
Nehlüdov’un karşılaştığı bir delinin ağzından Tolstoy eleştiriyi vermeyi
başarıyor.
Diriliş’te yapılan en önemli eleştiri muhtemelen suç-ceza
üzerine yapılan eleştiridir. Kitap zaten adaleti arayan bir mahkûm hakkında
yazılmıştır. Tolstoy, suçu büyük oranda toplumsal yapının doğurduğu iddiasıyla
karşımıza çıkıyor. Suçu ve suçluyu doğuran koşulların toplum tarafından
yaratıldığını söylüyor ve ekliyor, biz de en az taşladığımız suçlular kadar
suçluyuz. Öte yandan ceza konusunda da toplumların adalet anlayışını
değiştirmesi gerektiğini söylüyor Tolstoy. Dönemi anlatırken çizdiği nahoş
tablonun ortadan kalkma gerekliliğini belirtiyor.
Eserde din konusunda da kitabın yasaklanmasının normal
olarak nitlendirilebileceği kadar radikal ifadeler yer alıyor. İnancın sürü
psikolojisi ile yayıldığını, çoğu insanın başkalarına hoş görünebilmek adına
inançlı gözükmeye çalıştığını belirtiyor Tolstoy ve bir delinin ağzından “Her
insan kendine inansa herkes bir araya gelecek.” sözünü vererek asıl
birleştirici olanın inanç değil insanlık olduğunu gözümüze sokuyor. Ayrıca inancın
ötesinde insan sevgisinin tek çıkar yol olduğu gerçeğini de önümüze seriyor
Tolstoy.
Tolstoy’un müthiş akıcı diliyle yazılmış bir roman olduğu
için okunması oldukça rahat ve anlaşılmayan yerler yok denecek kadar az. Kurgu
kendi içinde son derece tutarlı ve kısa tutulmuş bölümler sayesinde okuyucu hiç
sıkılmıyor. Uzun lafın kısası, Diriliş verdiği mesajlar bakımından Tolstoy’un
belki de en önemli ve en cesur eseri, Rus edebiyatında da yeri bir hayli
sağlam. Sırf bu yüzden okunmayı kesinlikle hak ediyor.
Yorumlar
Yorum Gönder