Germinal-Emile Zola (İnceleme)
Germinal, Emile Zola’nın 1885’te yayımlanan, yayımlandığı
tarihten günümüze Fransız edebiyatının en önemli parçalarından biri sayılan
eseridir. Kitapta Montsou’daki kömür madenlerinde çalışan işçilerin hak arama
mücadelesi anlatılmaktadır.
DİKKAT! BU BÖLÜM KİTAP HAKKINDA DETAYLI BİLGİ İÇERMEKTEDİR.
Etienne, madende çalışmak için Montsou’ya gelmiş bir
işçidir. İş bulma umuduyla her gün madene gidip orada insanlarla tanışmaya
çalışmaktadır. Tüm çabalarına rağmen aldığı yanıtlar olumsuzdur. Bir gün Maheu
adında bir işçi Etienne’e yardım eder ve iş bulur. Madende çalışmaya başlayan
Etienne madende çalışan ve Maheu’nun kızı olan Catherine ile tanışır ve kısa
süre içinde ondan hoşlanır. Madene yeni bir işçi alınması çoğu kişide kızgınlık
ve kıskançlığa sebep olmuştur. İşçiler sürekli Etienne’e takılmaktadırlar.
Madendeki bu hayhuy bir yanda Maheu’nun de diğer işçilerin de aileleri açlık
çekmektedir. Maheu’nun karısı yardım istemek için şehrin zenginlerinden olan
Gregoirelara gider fakat olumsuz yanıtla karşılaşır. Bu arada Catherine, Chaval
adında bir işçiyle birlikte olur ve evden kaçar. Bu durum Maheu’ları daha da
zor bir hale sokar.
İşçiler arasında sendika ve birleşme fikirleri
konuşulmaktadır. Bir arkadaşı Etienne’e ülkede pek çok işçinin sendikaya
katıldığını haber vererek onu da arkadaşlarını da sendikaya davet etmektedir. Bu
arada Etienne Maheulara taşınır ve taşındığı gibi devrimci fikirlerini de ev
halkına aşılamaya başlar. Birkaç ay sonra Etienne’in hayallerinden biri olan
yardımlaşma sandığı kurulur ve Etienne sandıkta önemli bir mevkiye getirilir.
Etienne artık küçük çapta da olsa bir işçi lideri olmuştur. Madende işçilere yönelik
bir duyuru asılmıştır. Duyuruda yevmiye sisteminin değiştiği yazılıdır. Yeni
düzene isyan eden işçiler, grev kararı alırlar. Bu sırada madende bir göçük
olur ve bir işçi ölür.
Grev pek çok şeyi değiştirir. Zaten açlıktan kırılan işçi
mahallesinde yaşayan aileler grev kararıyla birlikte daha da derin bir sefalet
çukurunun eşiğine gelmiştir. İşçiler sözcülük yapması için aralarından birkaç
kişi seçerler. Sözcüler arasında Maheu ve Etienne de vardır. Müdürle
taleplerini görüşürler fakat olumsuz yanıt alırlar. İşçiler de kamplara
bölünmüştür. Grev yapan işçiler grev kırıcı işçilerle sürekli kavga halindedir.
Öfkeli işçiler bir gün madene yönelirler ve madeni tahrip etmeye çalışırlar.
Asansör kablolarını kesen grup daha sonra maden müdürünün evinin önüne giderler
ve “Ekmek!” diye bağırırlar. Bir başka alevlenmeden madeni korumak için
askerler gönderilir. Bir gün ateşli bir kalabalık toplanarak madene doğru
ilerler. Askerlere saldıran kalabalık daha sonra askerin ateş açması üzerine
geriler. Açılan ateş sonucunda Maheu de dahil on dört kişi ölür.
Etienne için işler kötü gitmektedir. Askerlerin
müdahalesinden sonra olanların tüm sorumlusu, günah keçisi olarak Etienne
gösterilir. Bir süre sonra Etienne ve Catherine’in de aralarında bulunduğu bir
işçi grubu grevi kırar ve madene iner. Dehlize inen işçiler fazla çalışma
fırsatı bulamadan dehlizde göçük yaşanır. Catherine, Etienne ve Chaval dehlizde
mahsur kalırlar. Günler geçtikçe umutları azalmaktadır. Etienne bir sinirle
Chaval’i öldürür. Bir süre sonra da Catherine açlıktan ölür. Etienne dayanır ve
dayanmasının ödülünü alarak kurtarılır. Madendeki işini bırakan Etienne, şehri
terk eder.
DİKKAT! BU BÖLÜM KİTAP HAKKINDA DETAYLI BİLGİ İÇERMEKTEDİR.
Germinal, kelime anlamıyla “tohum” demektir. Emile Zola
kitaba bu ismi koyarken Etienne’in şehri terk edişini ve bu kaçış sırasında
nisan güneşi altında çatlayan, boy veren tohumları anlatan bir manzara çizmiş
ve kitabı bu şekilde nihayetlendirmiş. Buradaki tohum kuşkusuz işçi sınıfının
bir sınıf bilinci, bir sosyal bilinç kazanmasını sembolize ediyor.
Başkaldırının yeşillendiği toprağa o tohumları eken Etienne gibi halka
kazandırdığı bilinç kasabayı terk etmemiyor. Aksine kıvılcımı biri çakmış,
tohumu biri atmıştır artık. Canlanmanın, yeşermenin önüne hiçbir şey geçemez.
Öte taraftan Germinal’de Emile Zola sınıf çatışmasını,
emekçi sınıfı anlattığı kadar sermayedar burjuvaları da anlatarak oldukça net
bir biçimde ortaya koymuştur. Bir yanda kardan zarar etmemek için uğraşan
burjuvalar, öbür yanda ekmeğinin derdinde olan zavallı işçiler. Evlerinin
sıcaklığında yemek derdi olmayan bu burjuvalarla işçileri karşı karşıya da
getirmiştir Zola. İşçilerle burjuvalar arasındaki askerleri, insanların
üstündeki devlet otoritesini de gözler önüne sermiştir.
Zola’nın çok iyi bir gözlemci olduğunu tahmin etmek zor
değil. İşçileri, onların hayatlarını, yaşadıkları açlığı yoğun ve uzun
tasvirlerle betimlemeyi başarmış. Kitabı okurken kendinizi o işçilerin yerine
bir an koyduğunuzda derin bir üzüntü duymamak elde değil. İnsanların yaşadıkları
zorlukları, haksızlıklar karşısında insanların nasıl bir refleks
gösterdiklerini de ustaca okuyucuya aktarmış Zola.
Kitap oldukça uzun, tasvirler zaman zaman sıkıcı olabiliyor
ama her şeye rağmen yukarıda belirttiğim tüm detaylar sebebiyle Germinal
kesinlikle okunması gereken bir kitap. Fransız edebiyatının mihenk taşlarından
biri sayılması tesadüf değil.
Yorumlar
Yorum Gönder